 Je kent wellicht het wapenschild van Mortsel: Sint-Benedictus op een geelrood schild. Maar waar komt deze afbeelding vandaan?
Al in de vroege riddertijd versierden ridders hun schild met kleur om zich herkenbaar te maken. Zo weten we dat de Berthouts, ridders van Cantecroy, vochten met een schild waarop een gouden veld met drie roden palen werd afgebeeld. Deze heren gebruikten dezelfde afbeelding voor hun zegels op officiële documenten.
Eind veertiende eeuw gebruikte men de zegels om ze aan schepenbrieven te bevestigen. Het oudste bestaande zegel dateert van 1477. De Mortselse geschiedschrijver J.B. Stockmans beschrijft een zegel in groene was dat aan een akte hing van 16 februari 1515. Deze akte vond men in de archieven van de commanderij van Pitzenburg in Mechelen. Het beeldt het wapen van de Berthouts af, waarop Sint-Benedictus staat. In de ene hand houdt hij een boek, in de andere een kromstaf. Rondom staat de tekst: ‘Sigillum Scabinorum de Mortsele et Buyseghem’; wat staat voor ‘Het zegel van de schepenen van Mortsel en Buizegem’. Hieruit blijkt dus dat de Mortselse schepenbank een eigen zegel gebruikte.
In de praktijk werd Mortsel bestuurd door de schepenen en een 'drossaard'. Dit is een ambtenaar die de vorst vertegenwoordigde in landelijke gebieden. Het is pas na de Franse Revolutie dat deze functies vervangen werden door de ‘maire’. Tijdens het Hollands bewind werd deze benaming vervangen door ‘burgemeester’. Na de Franse Revolutie behoorde Mortsel tot het ‘Département des deux Nèthes’. Eerst werd Mortsel bij het kanton Berchem gerekend en nadien bij Wilrijk. In het zegel stond toen alleen tekst. Het is pas vanaf 1830, na de Belgische Onafhankelijk, dat er opnieuw een afbeelding komt op de zegel: een leeuw.
In 1878 dient de gemeenteraad een verzoek in bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken om het oude zegel van de Berthouts opnieuw te mogen gebruiken. In het Koninklijk Besluit van 1880 staat dat de afbeelding opnieuw gebruikt mag worden voor de zegels en het wapen van Mortsel. Tijdens de wereldoorlogen gaat de originele, volledig Franstalige, versie van de octrooibrief verloren. Op 29 augustus 1946 maakt het Ministerie op verzoek van het gemeentebestuur een tweetalige kopie.
In de loop der jaren zijn er verschillende versies van de afbeelding gemaakt. Het goud vervangt men om technische redenen regelmatig door geel. De Heilige Benedictus wordt ook niet altijd op dezelfde manier afgebeeld. Soms krult zijn staf naar buiten, soms naar binnen. Soms is het boek open, soms dicht, maar meestal wordt het afbeelden van de Heilige overgelaten aan de fantasie van de beeldende kunstenaar.
|
